Na nieuwe uitbraken van mpox volgt Europa de situatie scherp, met maatregelen die variëren van verscherpte surveillance tot gerichte vaccinatiecampagnes. Mpox — voorheen apenpokken genoemd — is een virusinfectie die zich via nauw lichamelijk contact verspreidt. Hoewel het risico voor de algemene bevolking beperkt is, nemen gezondheidsautoriteiten de signalen serieus.
Hoe reageert Europa, wat doet Nederland via RIVM en GGD’en, en wat kun je zelf doen?
Belangrijkste punten
- Mpox verspreidt zich via nauw lichamelijk contact, waaronder seksueel contact.
- Het risico voor de algemene bevolking in Europa wordt als beperkt ingeschat.
- Nederland zet in op surveillance, bron- en contactonderzoek en vaccinatie van risicogroepen.
- Bij verdachte klachten: neem contact op met de GGD of je huisarts.
Wat is mpox
Symptomen en overdracht
Mpox begint vaak met koorts, hoofdpijn en spierpijn, gevolgd door huiduitslag en blaasjes die korsten vormen. De meeste mensen herstellen binnen enkele weken, maar bij mensen met een verzwakte afweer kan het beloop ernstiger zijn. Overdracht vindt plaats via nauw contact met huidafwijkingen, lichaamsvloeistoffen of besmet beddengoed — niet via vluchtig sociaal contact.
De ziekte kwam oorspronkelijk vooral in delen van Centraal- en West-Afrika voor. De wereldwijde uitbraak van enkele jaren geleden liet zien dat het virus zich ook elders kan verspreiden, waarna Europa een gecoördineerde aanpak opzette.
Maatregelen in Europa
Surveillance en coördinatie
Het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) coördineert de monitoring: lidstaten melden gevallen, delen sequentiedata en stemmen risicobeoordelingen af. Bij nieuwe uitbraken buiten Europa scherpen landen hun detectie aan, onder meer via laboratoriumdiagnostiek en voorlichting aan zorgverleners over het herkennen van symptomen.
Gerichte vaccinatie
Verschillende Europese landen bieden vaccinatie aan aan groepen met verhoogd risico, zoals mannen die seks hebben met mannen met wisselende contacten. Het vaccin — oorspronkelijk ontwikkeld tegen pokken — biedt ook bescherming tegen het virus. De strategie is nadrukkelijk risicogericht: massavaccinatie van de algemene bevolking wordt niet nodig geacht.
De Nederlandse aanpak
RIVM en GGD’en
In Nederland coördineert het RIVM de landelijke aanpak: richtlijnen voor diagnostiek, melding en isolatie-adviezen. De GGD’en voeren het uitvoerende werk uit — bron- en contactonderzoek, voorlichting aan risicogroepen en het aanbieden van vaccinatie via soa-poli’s en speciale spreekuren.
Wie in aanmerking komt voor vaccinatie, ontvangt daarvoor een uitnodiging of kan zich melden bij de GGD. De criteria volgen de landelijke richtlijnen en worden aangepast als de epidemiologische situatie verandert.
Wat kun je zelf doen
- Ken de symptomen: koorts gevolgd door huiduitslag of blaasjes is reden voor alertheid.
- Vermijd nauw contact met iemand met verdachte huidafwijkingen.
- Laat je testen bij klachten na risicocontact: de GGD test laagdrempelig en vertrouwelijk.
- Overweeg vaccinatie als je tot een risicogroep behoort — informeer bij de GGD naar de mogelijkheden.
Heb je klachten die bij mpox zouden kunnen passen, of maak je je zorgen na een mogelijk risicocontact? Neem contact op met de GGD of je huisarts. Vroegtijdige melding helpt verspreiding te voorkomen en zorgt dat jij de juiste zorg krijgt.
Samenvatting: de situatie in Europa wordt actief gemonitord en met gerichte maatregelen bestreden. Nederland volgt de Europese lijn met surveillance, contactonderzoek en risicogerichte vaccinatie — voor de algemene bevolking blijft het risico beperkt.
